Στα €350 εκατομμύρια ετησίως ξεπερνούν οι εξαγωγές χαλλουμιού ΠΟΠ, με την Κυβέρνηση να θέτει ως βασικές προτεραιότητες τη διασφάλιση του καθεστώτος Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης και τη διατήρηση της εξαγωγικής δυναμικής του προϊόντος.

Στο πλαίσιο της συζήτησης για το χαλλούμι ΠΟΠ στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Γεωργίας και Φυσικών Πόρων, ο Γενικός Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης του Υπουργείου Γεωργίας, Ανδρέας Α. Γρηγορίου, παρουσίασε τα μέτρα που προωθούνται για την ενίσχυση της παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος, τη βελτίωση των ελέγχων και την εφαρμογή των προδιαγραφών του προϊόντος.

Όπως ανέφερε, η παράταση της μεταβατικής περιόδου μέχρι τον Ιούλιο του 2029 για τη συμμόρφωση με τις πρόνοιες του φακέλου ΠΟΠ συνοδεύεται από ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο δράσεων, με στόχο την ομαλή εφαρμογή των προδιαγραφών και την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης.

26 μεγάλες μονάδες αιγοπροβατοτροφίας

Μεταξύ των μέτρων που προωθούνται περιλαμβάνεται σχέδιο ανάπτυξης 26 μεγάλων μονάδων αιγοπροβατοτροφίας σε κρατικά τεμάχια, με περισσότερα από 800 παραγωγικά ζώα ανά μονάδα. Σύμφωνα με τον Γρηγορίου, τα τεμάχια έχουν ήδη διανεμηθεί στους δικαιούχους.

Παράλληλα, τον Δεκέμβριο του 2024 παραχωρήθηκε έκτακτη επιδότηση ύψους €2 εκατ. στους αιγοπροβατοτρόφους, με βάση την παραγωγικότητά τους, ως κίνητρο για επενδύσεις που θα συμβάλουν στη μείωση της εποχικότητας.

Από το 2025 διαφοροποιήθηκε, επίσης, ο τρόπος καταβολής της ετήσιας κεφαλικής επιδότησης ύψους €4 εκατ. στους αιγοπροβατοτρόφους. Ενώ προηγουμένως η ενίσχυση υπολογιζόταν βάσει του αριθμού των ζώων, πλέον συνδέεται με την παραγωγικότητα, ώστε να ενθαρρύνεται η αύξηση της παραγωγής.

Σημαντικές παρεμβάσεις έγιναν και μέσω του μεγάλου επενδυτικού προγράμματος, καθώς, σύμφωνα με τον κ. Γρηγορίου, σχεδόν το 50% των συνολικών επιδοτήσεων, δηλαδή €29 εκατ. από τα €67 εκατ., αφορά την αιγοπροβατοτροφία.

Κλειδωμένες οι ποσότητες αγελαδινού γάλακτος

Σε ό,τι αφορά το αγελαδινό γάλα που διατίθεται για την τυροκόμηση χαλλουμιού ΠΟΠ, αποφασίστηκε να μην υπάρξει περαιτέρω αύξηση των ποσοτήτων, οι οποίες παραμένουν στα επίπεδα του 2024.

Συγκεκριμένα, οι ποσότητες έχουν καθοριστεί στους 234.000 τόνους αγελαδινού γάλακτος ετησίως, με δυνατότητα διάθεσης 19.500 τόνων τον μήνα για την παραγωγή χαλλουμιού ΠΟΠ.

Παράλληλα, δημιουργήθηκε λογισμικό για την καταγραφή του αιγοπρόβειου γάλακτος που παραδίδεται στη βιομηχανία για την παραγωγή χαλλουμιού ΠΟΠ. Η καταγραφή άρχισε τον Οκτώβριο του 2024, ενώ από τον Ιανουάριο του 2025 τα ποσοτικά στοιχεία επαληθεύονται από πολλαπλές πηγές. Το σύστημα τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή από όλες τις πηγές τον Μάιο του 2025.

Όπως σημείωσε ο ίδιος, το λογισμικό αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την τεκμηρίωση των αποφάσεων και την ενίσχυση των ελέγχων.

Αυστηρότερη νομοθεσία και έλεγχοι

Στα μέτρα περιλαμβάνεται, επίσης, η αυστηροποίηση της νομοθεσίας για όσους δεν συμμορφώνονται με τις προδιαγραφές του χαλλουμιού ΠΟΠ, καθώς και η εντατικοποίηση των ελέγχων. Το σχετικό νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων στις 24 Νοεμβρίου 2025.

Την ίδια ώρα, βρίσκονται σε εξέλιξη δύο ερευνητικά προγράμματα. Το πρώτο, AGRICYGEN, υλοποιείται από το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών και αφορά τη γενετική βελτίωση των αιγοπροβάτων. Το δεύτερο αφορά την ανίχνευση γαλακτόσκονης στο χαλλούμι ΠΟΠ, σε συνεργασία με το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Γενικό Χημείο του Κράτους. Το πρόγραμμα άρχισε το καλοκαίρι του 2024 και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2026.

Δύο επιτροπές για παρακολούθηση του προϊόντος

Για τον συντονισμό και την παρακολούθηση των ζητημάτων που αφορούν το χαλλούμι ΠΟΠ συστάθηκαν δύο επιτροπές.

Η πρώτη είναι ενδοτμηματική επιτροπή, υπό την προεδρία του Υπουργού Γεωργίας, με τη συμμετοχή εκπροσώπων αρμόδιων υπουργείων και υπηρεσιών, καθώς και του ακαδημαϊκού και εμπειρογνώμονα για το χαλλούμι, Δρος Φώτη Παπαδήμα, από το ΤΕΠΑΚ.

Η δεύτερη είναι Επιτροπή Παρακολούθησης, υπό την προεδρία του Προέδρου του ΚΕΒΕ, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι του Συνδέσμου Τυροκόμων Κύπρου, των οργανωμένων συνόλων αιγοπροβατοτρόφων και αγελαδοτρόφων, καθώς και των αγροτικών οργανώσεων.

Επιπρόσθετα, στις αρχές Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκαν ξεχωριστές συναντήσεις με εκπροσώπους των τυροκόμων, των αγελαδοτρόφων και των επτά αναγνωρισμένων ομάδων παραγωγών αιγοπροβατοτρόφων. Κατά τις συναντήσεις παρουσιάστηκαν το ευρωπαϊκό και το κυπριακό νομοθετικό πλαίσιο για τις Γεωγραφικές Ενδείξεις, οι διαδικασίες καταχώρισης και τροποποίησης φακέλων ΠΟΠ και ΠΓΕ, καθώς και τα δικαιώματα, οι υποχρεώσεις και τα σχετικά χρονοδιαγράμματα.

Καταλήγοντας, ο Γρηγορίου υπογράμμισε ότι η απρόσκοπτη συνέχιση των εξαγωγών και η πλήρης διασφάλιση του καθεστώτος ΠΟΠ αποτελούν αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες για το Υπουργείο, σημειώνοντας ότι η προστασία του χαλλουμιού απαιτεί κοινή προσπάθεια, συνεργασία και υπευθυνότητα από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.