Νέα διεθνής δημοσιογραφική έρευνα αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο περιουσιακά στοιχεία δισεκατομμυρίων δολαρίων του Ρώσου επιχειρηματία Ρομάν Αμπράμοβιτς έπαψαν να εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις κυπριακών εταιρειών, μέσω εγγράφων με αναδρομικές ημερομηνίες. Στο επίκεντρο των αποκαλύψεων βρίσκονται η Deloitte Κύπρου και η εταιρεία παροχής εταιρικών υπηρεσιών MeritServus, με τους ερευνητές να εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για ενδεχόμενη φοροδιαφυγή και απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων.

Η κοινή έρευνα του BBC Panorama, του Bureau of Investigative Journalism και του Organized Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP), με τη συμμετοχή του Cyprus Investigative Reporting Network (CIReN) και άλλων διεθνών δημοσιογραφικών οργανισμών, δημοσιεύθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2026 και αποτελεί συνέχεια των αποκαλύψεων του προγράμματος Cyprus Confidential.

Βασίζεται σε χιλιάδες διαρρεύσαντα ηλεκτρονικά μηνύματα, οικονομικές καταστάσεις και εταιρικά έγγραφα, τα οποία αποτυπώνουν τη διαχείριση της περιουσίας του Αμπράμοβιτς μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου υπεράκτιων εταιρειών, με σημαντικό κέντρο δραστηριοτήτων την Κύπρο.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, επαγγελματίες σύμβουλοι φέρονται να δημιούργησαν ή να ενέκριναν έγγραφα που παρουσίαζαν μεταφορές περιουσιακών στοιχείων ως συναλλαγές προηγούμενων ετών, προκειμένου να περιοριστούν φορολογικές επιβαρύνσεις και υποχρεώσεις δημοσιοποίησης οικονομικών πληροφοριών.

Περιουσία άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων

Μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις αφορά την Electus Investments Limited, κυπριακή εταιρεία που βρισκόταν στην κορυφή ενός δικτύου εταιρικών συμμετοχών συνδεδεμένων με την περιουσία του Αμπράμοβιτς.

Σύμφωνα με το BBC, η εταιρεία συνδεόταν με περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Το 2006, στελέχη της MeritServus και συνεργάτες του Ρώσου επιχειρηματία συζητούσαν τη μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων σε άλλη εταιρεία με ακριβώς το ίδιο όνομα, η οποία είχε συσταθεί στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους.

Η συγκεκριμένη δικαιοδοσία δεν επέβαλλε τις ίδιες υποχρεώσεις δημοσιοποίησης οικονομικών στοιχείων που ίσχυαν στην Κύπρο.

Τα έγγραφα που δημιουργήθηκαν παρουσίαζαν τη μεταφορά ως συναλλαγή της 20ής Νοεμβρίου 2003, παρότι η σχετική αλληλογραφία δείχνει ότι ο σχεδιασμός εξελισσόταν το 2006.

Όταν δημοσιοποιήθηκαν οι οικονομικές καταστάσεις της κυπριακής Electus, η εταιρεία εμφανιζόταν να διαθέτει περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 145.000 δολαρίων.

Οι δημοσιογράφοι επισημαίνουν ότι με τον τρόπο αυτό περιουσία δισεκατομμυρίων δολαρίων έπαψε να αποτυπώνεται στις οικονομικές καταστάσεις της κυπριακής εταιρείας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα χρήματα εξαφανίστηκαν πραγματικά.

Από 672 εκατομμύρια σε μόλις 75.000 δολάρια

Μια δεύτερη περίπτωση αφορά την Amiscan Investments Limited, επίσης εγγεγραμμένη στην Κύπρο.

Στα αρχικά σχέδια των οικονομικών καταστάσεων για το 2003 καταγράφονταν πολυτελή περιουσιακά στοιχεία συνολικής αξίας περίπου 672 εκατομμυρίων δολαρίων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν θαλαμηγοί αξίας 354 εκατομμυρίων δολαρίων, αεροσκάφη αξίας 142 εκατομμυρίων και ακίνητα στη Γαλλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο αξίας 127 εκατομμυρίων δολαρίων, καθώς και άλλα περιουσιακά στοιχεία.

Στη λίστα βρισκόταν και η πολυτελής θαλαμηγός Pelorus, αξίας 147,5 εκατομμυρίων δολαρίων.

Σύμφωνα με τα διαρρεύσαντα έγγραφα, το 2006 καταρτίστηκε συμφωνία που έφερε ημερομηνία 4 Ιανουαρίου 2003 και παρουσίαζε τη μεταφορά 19 θυγατρικών εταιρειών της Amiscan στη μητρική Kelvedon Worldwide Limited, με έδρα τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους.

Η Deloitte Κύπρου φέρεται να εξέτασε τα έγγραφα και να τα έκρινε επαρκή για την αφαίρεση των συγκεκριμένων συμμετοχών από τις οικονομικές καταστάσεις.

Όταν οι καταστάσεις εγκρίθηκαν τον Δεκέμβριο του 2006, τα πολυτελή περιουσιακά στοιχεία δεν εμφανίζονταν πλέον, ενώ, σύμφωνα με το BBC, απέμεναν στοιχεία ενεργητικού αξίας περίπου 75.000 δολαρίων.

Σε ηλεκτρονικό μήνυμα του Ιανουαρίου 2007, στέλεχος της Deloitte Κύπρου ανέφερε ότι βασική προτεραιότητα ήταν η Amiscan να δημοσιοποιήσει όσο το δυνατόν λιγότερες πληροφορίες σχετικά με τις θυγατρικές της.

Το σχέδιο φοροαποφυγής για σχεδόν δύο δισεκατομμύρια

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η υπόθεση της Kravin Investments Limited, κυπριακής εταιρείας που είχε συσταθεί το 1999 για λογαριασμό του Αμπράμοβιτς.

Το 2003 η εταιρεία εισέπραξε περίπου τρία δισεκατομμύρια δολάρια από πώληση μετοχών της ρωσικής πετρελαϊκής Sibneft στη Yukos.

Στο τέλος εκείνης της χρονιάς, περίπου 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια βρίσκονταν σε τραπεζικούς λογαριασμούς, αποφέροντας σημαντικά έσοδα από τόκους.

Οι τόκοι δημιουργούσαν φορολογικές υποχρεώσεις στην Κύπρο, λόγω των αλλαγών στη φορολογική νομοθεσία που είχαν προηγηθεί της ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η διαρρεύσασα αλληλογραφία δείχνει ότι το 2005 η Deloitte Κύπρου, η MeritServus και συνεργάτες του Αμπράμοβιτς εξέταζαν σχέδιο ώστε τα κεφάλαια να εμφανίζονται ότι είχαν μεταφερθεί από το 2003 στη μητρική Kelvedon Worldwide Limited.

Με βάση τη σχεδιαζόμενη διευθέτηση, η Kravin θα παρουσιαζόταν ότι απλώς διαχειριζόταν τα χρήματα για λογαριασμό της εταιρείας στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, περιορίζοντας τις φορολογικές υποχρεώσεις της στην Κύπρο.

Σε ηλεκτρονικό μήνυμα του Αυγούστου 2005, ο Δημήτρης Ιωαννίδης της MeritServus ενημέρωνε συνεργάτες του Αμπράμοβιτς ότι θα χρειαζόταν να τροποποιηθούν οι οικονομικές καταστάσεις και τα λογιστικά αρχεία για τα έτη 2003 και 2004.

Τον επόμενο μήνα, σύμφωνα με το BBC, συνεργάτης στη Ρωσία απάντησε ότι συμφωνούσε με την πρόταση.

Ακολούθησε η δημιουργία εγγράφων με αναδρομικές ημερομηνίες, τα οποία παρουσίαζαν την Kravin ως διαχειριστή και όχι ως πραγματικό δικαιούχο των κεφαλαίων.

Οι ερευνητές δεν κατόρθωσαν να επιβεβαιώσουν ανεξάρτητα την πλήρη εφαρμογή της διευθέτησης. Ωστόσο, οι οικονομικές καταστάσεις που κατατέθηκαν στον κυπριακό Έφορο Εταιρειών εμφάνιζαν συνολικές φορολογικές επιβαρύνσεις μόλις 15.000 δολαρίων για τα έτη 2004 και 2005.

Η Deloitte Κύπρου και η MeritServus

Κεντρικό ρόλο στις αποκαλύψεις διαδραματίζει η MeritServus, εταιρεία παροχής εταιρικών υπηρεσιών με έδρα τη Λεμεσό, η οποία διαχειριζόταν σημαντικό μέρος του διεθνούς εταιρικού δικτύου του Αμπράμοβιτς.

Μέχρι το 2005 αποτελούσε μέρος της Deloitte Κύπρου, προτού λειτουργήσει ως ανεξάρτητη εταιρεία. Οι δύο οργανισμοί συνέχισαν να συνεργάζονται σε υποθέσεις που αφορούσαν την περιουσία του Ρώσου επιχειρηματία.

Σημαντικό πρόσωπο στην υπόθεση είναι ο Δημήτρης Ιωαννίδης, ο οποίος είχε διατελέσει πρόεδρος της Deloitte Κύπρου για σχεδόν δύο δεκαετίες, μέχρι το 2005, και στη συνέχεια συνδέθηκε με τη διοίκηση της MeritServus.

Το 2023 ο Ιωαννίδης και η MeritServus HC Limited περιλήφθηκαν στις βρετανικές κυρώσεις, με τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου να υποστηρίζουν ότι είχαν δημιουργηθεί σύνθετες υπεράκτιες δομές για την απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων του Αμπράμοβιτς αξίας σχεδόν ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων.

Ο Ιωαννίδης, μέσω των δικηγόρων του, αρνήθηκε να σχολιάσει τα νέα ευρήματα, επικαλούμενος προβλήματα υγείας.

Ποινική υπόθεση στην Κύπρο για 26 εκατομμύρια ευρώ

Οι αποκαλύψεις έρχονται ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη ξεχωριστή ποινική υπόθεση στην Κύπρο, η οποία αφορά τη διαχείριση πολυτελών θαλαμηγών μέσω της BOYM – Blue Ocean Management Limited, εταιρείας που στο παρελθόν συνδεόταν με τον Αμπράμοβιτς.

Στην υπόθεση περιλαμβάνονται επίσης εταιρεία του ομίλου MeritServus και δύο πρώην στελέχη της.

Σύμφωνα με την έρευνα, η Blue Ocean κατηγορείται για μη καταβολή φόρων και συσσωρευμένων τόκων που υπερβαίνουν τα 26 εκατομμύρια ευρώ, καθώς και για μη υποβολή φορολογικών δηλώσεων.

Η υπόθεση παραμένει ενώπιον της κυπριακής Δικαιοσύνης και δεν έχει παρουσιαστεί τελεσίδικη απόφαση που να αποδεικνύει ενοχή των κατηγορουμένων.

Τι λένε οι ειδικοί και ο Χρίστος Χριστοφίδης

Ο Βρετανός νομικός Andrew Mitchell KC, ο οποίος εξέτασε τα στοιχεία για λογαριασμό του BBC Panorama, εκτίμησε ότι η πρακτική που περιγράφεται στα έγγραφα συνιστά σαφή περίπτωση φοροδιαφυγής.

Ο καθηγητής λογιστικής Prem Sikka επισήμανε ότι η παραπλανητική παρουσίαση ημερομηνιών συναλλαγών και η δημοσίευση ανακριβών οικονομικών καταστάσεων εγείρουν σοβαρά ζητήματα συμμόρφωσης με τις νόμιμες υποχρεώσεις των εταιρειών.

Ωστόσο, ειδικοί σημειώνουν ότι η αναδρομική τεκμηρίωση δεν είναι αυτομάτως παράνομη, εφόσον αποτυπώνει πραγματικές συναλλαγές που είχαν ήδη πραγματοποιηθεί. Το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο οι συγκεκριμένες μεταφορές είχαν πράγματι συμφωνηθεί και υλοποιηθεί κατά τις ημερομηνίες που αναγράφονταν.

Από κυπριακής πλευράς, ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Χρίστος Χριστοφίδης δήλωσε στο BBC ότι, εφόσον διαπιστωθεί φοροδιαφυγή, θα πρέπει να εξεταστεί πώς μπορούν να ανακτηθούν τα οφειλόμενα ποσά και να αποδοθούν οι προβλεπόμενες από τη νομοθεσία ευθύνες.

Η απάντηση της Deloitte και του Αμπράμοβιτς

Η Deloitte Κύπρου δήλωσε ότι ενεργεί σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, αλλά απέφυγε να σχολιάσει τις συγκεκριμένες καταγγελίες, σημειώνοντας ότι δεν διαθέτει πλέον πρόσβαση σε αλληλογραφία πριν από περίπου 20 χρόνια.

Οι δικηγόροι του Ρομάν Αμπράμοβιτς απέρριψαν τις κατηγορίες περί φοροδιαφυγής και παράνομης απόκρυψης περιουσιακών στοιχείων.

Υποστήριξαν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν πως ο ίδιος συμμετείχε, γνώριζε, ενέκρινε ή έδωσε οδηγίες για την παραποίηση εγγράφων.

Όπως ανέφεραν, ο Αμπράμοβιτς δεν συμμετείχε στην καθημερινή λειτουργία των εταιρειών και βασιζόταν στις συμβουλές επαγγελματιών, περιλαμβανομένης της Deloitte, θεωρώντας ότι ενεργούσαν σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες.

Τα ερωτήματα για τις κυπριακές αρχές

Η νέα έρευνα επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο της Κύπρου ως κέντρου διαχείρισης διεθνών περιουσιών, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της προσαρμογής της νομοθεσίας στις νέες απαιτήσεις φορολογίας και διαφάνειας.

Παράλληλα, δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο οι αρμόδιες κυπριακές αρχές είχαν πλήρη εικόνα των συναλλαγών που καταγράφονταν στις οικονομικές καταστάσεις, εάν εξετάστηκαν οι αναδρομικές μεταφορές περιουσιακών στοιχείων και κατά πόσο προέκυψαν φορολογικές υποχρεώσεις που δεν καταβλήθηκαν.

Το σημαντικότερο ζήτημα που αναδεικνύεται δεν είναι η πραγματική εξαφάνιση των δισεκατομμυρίων, αλλά ο τρόπος με τον οποίο, σύμφωνα με τους δημοσιογράφους, περιουσιακά στοιχεία τεράστιας αξίας έπαψαν να εμφανίζονται στα δημόσια εταιρικά αρχεία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Οι καταγγελίες παραμένουν αντικείμενο δημοσιογραφικής τεκμηρίωσης και δεν ισοδυναμούν με δικαστική διαπίστωση παρανομίας για τις συγκεκριμένες συναλλαγές.