Δεν είμαι Αρχιεπίσκοπος μιας πενταετίας διαμηνύει σε συνέντευξή του στη «Σημερινή» ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος, ο οποίος διαψεύδει κατηγορηματικά ότι δεσμεύτηκε προεκλογικά στον Κύκκου Νικηφόρο για θητεία πέντε χρόνων, προκειμένου να εξασφαλίσει την υποστήριξή του στις αρχιεπισκοπικές εκλογές. Παράλληλα, ο Μακαριότατος, αφού διευκρινίζει ότι είναι ο ίδιος που ήγειρε θέμα για περιορισμένη θητεία στον αρχιεπισκοπικό θρόνο, τονίζει εμφαντικά πως η Ιερά Σύνοδος δεν αποδέχθηκε κάτι τέτοιο.
Ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος δεν κρύβει την απαισιοδοξία του για τις επικείμενες εξελίξεις στο Κυπριακό και καλεί τον Πρόεδρο Χριστόφια να είναι πολύ προσεκτικός για να μη βρεθεί υπό κατηγορίαν η Κυπριακή Δημοκρατία όταν το Κυπριακό οδηγηθεί σε αδιέξοδο. Ο Μακαριότατος θεωρεί, επίσης, ότι ο Ταλάτ δεν μπορεί να αποφασίσει για τη λύση του Κυπριακού καθώς είναι υποχείριο της Άγκυρας. «Ό,τι χαβά του παίξουν, έτσι χορό χορεύει», δήλωσε χαρακτηριστικά. Για το πολύκροτο θέμα της φορολόγησης της Εκκλησίας, ο Αρχιεπίσκοπος, όπως αφήνει να νοηθεί, δεν είναι διατεθειμένος να δώσει περισσότερα στο κράτος.
Ισχύει η πενταετής θητεία σας στον αρχιεπισκοπικό θρόνο, όπως δεσμευτήκατε στους Μητροπολίτες που σας στήριξαν για να εκλεγείτε Αρχιεπίσκοπος;
Δεν έχω δεσμευτεί σε κανέναν. Η πενταετής θητεία ήταν εισήγηση δική μου, την οποίαν όμως η Ιερά Σύνοδος δεν δέχθηκε.
Μας λέτε, δηλαδή, ότι δεν υφίσταται θέμα πενταετούς θητείας;
Δεν το δέχθηκε η Ιερά Σύνοδος. Νομίζω ότι αρκετή ζημιά έγινε τα τελευταία τέσσερα χρόνια στην Εκκλησία. Δεν πρόκειται ν' ανοίξω άλλην προεκλογική περίοδο.
Πώς κρίνετε τους μέχρι σήμερα χειρισμούς του Προέδρου Χριστόφια στο Κυπριακό;
Η Τουρκία θέλει να βάλει χέρι σε όλη την Κύπρο και δεν ανέχεται μια μικρή νήσο να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ανατολική Μεσόγειο. Αυτή είναι η προσπάθεια της Τουρκίας και δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τα γεωπολιτικά της σχέδια. Γι’ αυτό εγώ θεωρώ ότι δεν εξαρτάται από την ελληνοκυπριακή πολιτική ηγεσία εάν θα λυθεί το Κυπριακό. Όταν στην προεκλογική περίοδο άκουγα κάποιους πολιτικούς να λένε ότι θέλουν Πρόεδρο λύσης, εγώ έθετα πρώτα στον εαυτό μου και μετά σ’ αυτούς που το έλεγαν το εξής ερώτημα: Τι σημαίνει Πρόεδρος λύσης; Ο μόνος τρόπος να έχουμε Πρόεδρο λύσης είναι να δεχθεί τις θέσεις των Τούρκων. Εάν δεν δεχθεί τις τουρκικές θέσεις, τότε ούτε Πρόεδρος λύσης θα είναι ούτε θα έχουμε λύση. Η Τουρκία κατά τη διάρκεια των συνομιλιών θέτει πάντα μαξιμαλιστικές θέσεις, κάτι που με κάνει να πιστεύω ότι δεν θα καταλήξουμε σε λύση. Εκείνο που έχω να πω για τον κ. Χριστόφια, είναι ότι θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός στις συνομιλίες, γιατί και η απόχρωση των λέξεων έχει τεράστια σημασία. Κάθε φορά που έχουμε συνομιλίες για το Κυπριακό, η Τουρκία προσπαθεί να αποκομίσει οφέλη. Επί Τάσσου Παπαδόπουλου δεν τα κατάφερε, επειδή απορρίφθηκε το σχέδιο Ανάν. Παρόλο που ο κ. Χριστόφιας έχει μιαν άριστη προσέγγιση και επίστευα ότι, όταν οι συνομιλίες θα αποτελματωθούν, θα χρεωθεί στην Τουρκία το αδιέξοδο, τώρα άρχισα να έχω αμφιβολίες. Γι’ αυτό θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός ο κ. Χριστόφιας.
Το γεγονός ότι μέσα σε τρεις μήνες που ανέλαβε ο Πρόεδρος Χριστόφιας άνοιξε το οδόφραγμα της οδού Λήδρας, συστάθηκαν οι τεχνικές επιτροπές, υπογράφτηκε μνημόνιο συναντίληψης με τη Βρετανία, δεν συνιστούν βήματα προς τα εμπρός;
Αυτά μπορούσαν να γίνουν και επί άλλων κυβερνήσεων. Γι’ αυτό είναι που λέγω ότι θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί. Οι προηγούμενες κυβερνήσεις αρνούνταν να ανοίξουν το οδόφραγμα της οδού Λήδρας γιατί τα κατοχικά στρατεύματα διεκδικούσαν μέρος της νεκρής ζώνης. Η θέση των προηγούμενων κυβερνήσεων ήταν ότι ο κατοχικός στρατός δεν έχει εξουσία στη νεκρή ζώνη, η οποία ελέγχεται από τα Η.Ε. Για να ανοίξει το οδόφραγμα της οδού Λήδρας τα Η.Ε. ζήτησαν άδεια από τα τουρκικά στρατεύματα. Εκείνο που γνωρίζω εγώ, είναι ότι οι προηγούμενες κυβερνήσεις δεν δέχονταν ότι η νεκρή ζώνη ανήκει στην τουρκική πλευρά και ότι είναι έδαφος που βρίσκεται κάτω από τον έλεγχο των κατοχικών στρατευμάτων. Αυτή είναι η διαφορά. Το ότι άνοιξε ακόμη μια δίοδος δεν σημαίνει ότι λύθηκε το Κυπριακό ή ότι έχουμε πρόοδο. Δεν είναι τόσο σαφή και ξεκαθαρισμένα τα πράγματα σήμερα. Αντίθετα, είναι κάπως συσκοτισμένα. Τόσο ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας όσο και οι Αρχηγοί Κομμάτων έχουν προβεί σε αναλύσεις και δεν είμαστε ευτυχείς για την κατάσταση στο Κυπριακό. Εμείς προτιμούμε ξεκάθαρες θέσεις.
Πώς σχολιάζετε, Μακαριότατε, το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Χριστόφιας θεωρείται πιο συναινετικός και συγκαταβατικός σε σύγκριση με τον Τάσσο Παπαδόπουλο;
Έχει μιαν άριστη προσέγγιση ο κ. Χριστόφιας, είναι επικοινωνιακός. Όμως δεν φτάνει μόνο αυτό. Με το να συναντηθώ και να πιω καφέ ή να φάγω με τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ δεν σημαίνει ότι υπάρχει πρόοδος στο Κυπριακό.
Οι ανθρώπινες σχέσεις διαδραματίζουν ένα θετικό ρόλο, όχι όμως καταλυτικό.
Ο κ. Ταλάτ δεν έχει δικαίωμα να αποφασίσει για το Κυπριακό. Ό,τι χαβά τού παίξει η Τουρκία, έτσι χορό χορεύει. Ματαιοπονούμε εάν πιστεύουμε ότι ο Ταλάτ έχει τη δύναμη και την εξουσία να αποφασίσει για τη λύση του Κυπριακού. Και γνωρίζουμε και ποιες είναι οι απόψεις του τουρκικού στρατού. Εδώ ο τουρκικός στρατός είναι έτοιμος να διώξει την κυβέρνηση στην Τουρκία και θα επιτρέψει στον Ταλάτ να αποφασίσει μόνος του για το Κυπριακό;. Υπενθυμίζω πως για ν' ανοίξει το οδόφραγμα της οδού Λήδρας παρέλασαν δύο Τούρκοι στρατηγοί, οι οποίοι βεβαίως δεν ήλθαν για περίπατο, αλλά για να δώσουν εντολές.
Ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ ανήκει στο κομμουνιστικό κόμμα. Θέλω να πιστεύω ότι σήμερα δεν είναι σύντροφοι με τον κ. Χριστόφια. Μπορεί να αποκαλούνται σύντροφοι όταν συναντιούνται, αλλά ώς εκεί. Η συντροφικότητα σήμερα δεν έχει πολύ σημασία, γιατί οι εντολές δίνονται από τον τουρκικό στρατό και πρέπει να το καταλάβουμε όλοι μας.
Ως πολίτης απορρίπτω την Ομοσπονδία
Είστε υπέρ της λύσης διζωνικής ομοσπονδίας;
Ως απλώς πολίτης σίγουρα δεν θα δεχόμουν λύση ομοσπονδίας γιατί θεωρώ ότι είναι πολύ δύσκολο να στεριώσει. Όμως, ως Προκαθήμενος της Εκκλησίας, δεν θα ήταν σωστό να επιμένω σε λύση ενός ενιαίου κράτους, τη στιγμή που το Εθνικό Συμβούλιο αποδέχθηκε τη λύση της ομοσπονδίας, γιατί θα διχάζαμε το λαό.
Προς τιμήν του αειμνήστου προκατόχου μου, για 30 χρόνια που ήταν Αρχιεπίσκοπος δεν υποχώρησε από τη θέση του. Επέμενε στη λύση του ενιαίου κράτους. Ουδέποτε πίστεψε σε καμιά ομοσπονδία.
Πώς σχολιάζετε τη δήλωση του Ν. Κατσουρίδη ότι δοκιμάσατε και στις προεδρικές εκλογές να έλθετε σε σύγκρουση με το ΑΚΕΛ και αποτύχατε;
Δεν έχω αποτύχει. Εγώ είπα φανερά αυτό που πίστευα. Ότι, δηλαδή, κάποιος άλλος θα ήταν πιο καλός για Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Ο κυπριακός λαός αποφάσισε να ψηφίσει τον κ. Χριστόφια. Η απόφαση είναι σεβαστή. Δήλωσα πολλές φορές ότι, όταν ο κ. Χριστόφιας θα έχει επιτυχίες, η Εκκλησία θα τον επαινεί και θα τον χειροκροτεί. Εκεί που κατά την άποψή μας θα πορεύεται προς βλάβη του λαού, εμείς θα έχουμε το θάρρος να το κακίζουμε.
Ο Υπουργός Οικονομικών τελούσε υπό άγνοια
Πόσα εκατομμύρια θα δώσετε, τελικά, στην Κυβέρνηση Χριστόφια υπό μορφή φορολογίας;
Με βάση το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας η Εκκλησία απαλλάσσεται από την καταβολή οποιασδήποτε φορολογίας. Εμείς, για να δείξουμε καλή θέληση και για να βοηθήσουμε τον τόπο μας, πληρώναμε θεληματικά το φόρο ακίνητης περιουσίας. Με την πάροδο του χρόνου θεσπίστηκε διά Νόμου η επιβολή άλλων φορολογιών, όπως είναι για παράδειγμα των κεφαλαιουχικών κερδών, του ΦΠΑ, κ.ά., χωρίς η Εκκλησία να απαλλαγεί από την υποχρέωση καταβολής τους, ενώ θα έπρεπε.
Όταν η Κυβέρνηση διέταξε το Κτηματολόγιο να μην τιτλοποιεί κτήματα της Εκκλησίας που πωλεί σε τρίτους, εάν δεν πληρώνει τους απαιτούμενους φόρους, τότε η Εκκλησία άρχισε να τους πληρώνει υπό διαμαρτυρίαν, ενώ παράλληλα προσέφυγε στο Δικαστήριο, το οποίο μας δικαίωσε. Τότε η Κυβέρνηση προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο. Και εκεί κερδίσαμε τη δίκη. Αλλά, για να μην είμαστε σε συνεχή αντιπαράθεση με την Κυβέρνηση, δεχθήκαμε να βρεθεί μια χρυσή τομή αναφορικά με την καταβολή των φορολογιών. Ξεκίνησαν οι διαβουλεύσεις επί προεδρίας του Γλαύκου Κληρίδη και καταλήξαμε σε συμφωνία επί προεδρίας του Τάσσου Παπαδόπουλου. Όμως, για λόγους που ο ίδιος ξέρει, ο κ. Παπαδόπουλος αντί να θέσει τη συμφωνία ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου και ακολούθως στη Βουλή για επικύρωση, την άφησε στο συρτάρι του γραφείου του.
Γιατί δεν πιέσατε τον Τάσσο Παπαδόπουλο να επικυρώσει τη συμφωνία που επιτεύχθηκε αναφορικά με τη φορολόγηση της Εκκλησίας;
Ο ίδιος, οσάκις τον ρωτούσα, μου έλεγε ότι «δεν θα επιτρέψω να σας πετάξουν τα σάλια τους τα κόμματα» και ότι «θα σας προστατεύσω». Εν πάση περιπτώσει δεν τέθηκε ενώπιον της Βουλής. Όταν ανέλαβε ο Πρόεδρος Χριστόφιας, εγώ έθιξα το θέμα και μας παρέπεμψε στον Υπουργό Οικονομικών Χαρίλαο Σταυράκη.
Ο Υπουργός Οικονομικών όσο και το ΑΚΕΛ θέτουν θέμα επαναδιαπραγμάτευσης του τρόπου με τον οποίο θα φορολογείται η Εκκλησία. Θα το δεχθείτε;
Η συμφωνία που επιτεύχθηκε με την κυβέρνηση Παπαδόπουλου είναι επίσημη. Απλά δεν επικυρώθηκε. Ο κ. Σταυράκης θα ήταν σωστός εάν μελετούσε πρώτα τη συμφωνία και σε περίπτωση που είχε οποιεσδήποτε απόψεις και επιφυλάξεις, να ζητούσε συνάντηση μαζί μας για να τα συζητήσουμε.
Επαναλαμβάνω ότι σύμφωνα με το Σύνταγμα, η Εκκλησία απαλλάσσεται από την καταβολή φορολογίας. Εμείς θεληματικά πληρώνουμε τόσα χρόνια όλους τους φόρους, γιατί θέλουμε να στηρίξουμε -κυρίως για εθνικούς λόγους- αυτό τον τόπο. Αστειευόμενος είπα χθες (σ.σ. περασμένη Πέμπτη) στον κ. Σταυράκη πως, ακόμη και στην περίπτωση που καταργηθεί η απαλλαγή που τυγχάνει η Εκκλησία στην καταβολή Φόρου Εισοδήματος, και πάλι δεν πρόκειται να πληρώνουμε ούτε ένα ευρώ, καθώς ανέρχονται σε εκατομμύρια τα χρήματα που δίνουμε κάθε χρόνο στο λαό ως αγαθοεργίες, οι οποίες τυγχάνουν απαλλαγής.
Εγώ αντιλήφθηκα ότι ο Υπουργός Οικονομικών τελούσε υπό άγνοια. Οι λειτουργοί του υπουργείου του, που μετείχαν στις διαβουλεύσεις για την κατάληξη της συμφωνίας, δεν τον ενημέρωσαν δεόντως. Εκεί που τον κάκισα, είναι στο ότι ενώ γνώριζε ότι μπορούσε να απευθυνθεί κοντά μας οποιανδήποτε στιγμή, δεν το έπραξε.
Γιατί αρνείστε, αφού τα χρήματα που θα εισπράξει η Κυβέρνηση Χριστόφια από την Εκκλησία θα καταλήξουν στο λαό;
Μα είναι γι’ αυτόν το λόγο που τους είπα ότι κάνουν λαϊκισμό. Ζητούν χρήματα από την Εκκλησία για να στηρίξουν το φτωχό λαό. Μα αυτό είναι το καθημερινό έργο της Εκκλησίας. Κάθε ημέρα, όχι μόνο από το γραφείο μου αλλά και από τα γραφεία των Μητροπολιτών και των Ηγουμένων, φεύγει ένα φτωχός και μπαίνουν δύο. Φεύγουν δύο και μπαίνουν τέσσερις. Η Εκκλησία δίνει χιλιάδες ευρώ επί καθημερινής βάσεως σε ανθρώπους που τα έχουν ανάγκη.
Τα λογιστικά μας βιβλία είναι ανοικτά και εάν το επιθυμούν ας έλθουν να ελέγξουν. Και ερωτώ: Γιατί να δώσει τα χρήματα της Εκκλησίας στο λαό ο κ. Χριστόφιας και να μην τα δώσει η ίδια η Εκκλησία στο λαό, όπως πράττει άλλωστε καθημερινά;
Η Εκκλησία προτίθεται να δώσει κάτι περισσότερο απ’ ό,τι δίνει σήμερα ως φορολογία στο Κράτος;
Η Εκκλησία, εκεί που νομίζει ότι δεν είναι πρέπον και ότι θα αποβεί σε βάρος της, δηλαδή σε βάρος του λαού, θα αντιδράσει.
Υπενθυμίζω ότι πέρυσι, πριν επιτευχθεί η συμφωνία μεταξύ Εκκλησίας και κυβέρνησης Παπαδόπουλου, συναντηθήκαμε και με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Δ. Χριστόφια με την ιδιότητα του Γ.Γ. του ΑΚΕΛ ο οποίος συμφώνησε και με τα 13 σημεία της συμφωνίας.
Συγχώνευση τραπεζών
Η Εκκλησία, ως βασικός μέτοχος της Ελληνικής Τράπεζας, θα επιδιώξει συγχώνευση με την Τράπεζα Κύπρου;
Εμείς θέλουμε οι κυπριακές τράπεζες να διατηρηθούν και θα αγωνιστούμε για να μην αλωθούν και να συγχωνευθούν με άλλες τράπεζες του εξωτερικού. Γι’ αυτό εμείς θα είμαστε σε εγρήγορση.
Δηλαδή, εάν διαπιστώσετε ότι υπάρχει ενδεχόμενο εξαγοράς της Τράπεζας Κύπρου, η Εκκλησία θα παρέμβει;
Σε αυτή την περίπτωση δεν θα έχουμε άλλην επιλογή. Όμως τέτοιος κίνδυνος δεν είναι ορατός αυτήν τη στιγμή. Πέρυσι υπήρξε αυτός ο κίνδυνος κι εμείς τότε είχαμε πει ότι θα στηρίξουμε την Τράπεζα Κύπρου όσο μας είναι δυνατόν, διότι δεν εξαρτάται μόνο από εμάς.
Τα πρώτα εκκλησιαστικά σχολεία στη Λεμεσό
Ναυάγησαν, τελικά, οι σκέψεις για ίδρυση σχολείων που θα βρίσκονται κάτω από την εποπτεία της Εκκλησίας;
Η Εκκλησία θα προβεί στην ανέγερση σχολείων Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης. Ήδη έχει προχωρήσει ο Μητροπολίτης Λεμεσού Αθανάσιος. Ετοίμασε τη μελέτη και τα αρχιτεκτονικά σχέδια και είναι έτοιμος εντός των ημερών να τα υποβάλει στην Πολεοδομία για έγκριση.
Τα πρώτα σχολεία της Εκκλησίας θα ανεγερθούν στη Λεμεσό και με χρηματική βοήθεια της Αρχιεπισκοπής. Πρόκειται για ένα Δημοτικό, για ένα Γυμνάσιο και ένα Λύκειο. Τα σχολεία θα είναι ιδιωτικά και θα βρίσκονται κάτω από την εποπτεία της Εκκλησίας. Οι καθηγητές θα διορίζονται από την Εκκλησία, όπως διορίζονται στα υπόλοιπα ιδιωτικά σχολεία. Μελετούμε το όλο θέμα για ν' αρχίσουμε να κτίζουμε σχολεία και στη Λευκωσία και κατ’ επέκταση στις υπόλοιπες Επαρχίες.
Πότε θα λειτουργήσουν τα πρώτα ιδιωτικά σχολεία της Εκκλησίας;
Στα επόμενα δύο με τρία χρόνια περίπου.
