«Γνώθι σαυτόν». Οι αρχαίοι Έλληνες ήξεραν καλά ποιοι είναι, πού ήθελαν να φτάσουν και πώς θα πήγαιναν εκεί. Για τους σημερινούς επιστήμονες αυτογνωσία είναι μια βιωματική διαδικασία, μέσα από την οποία ο άνθρωπος γνωρίζει τον εαυτό του. Η γνώση του εαυτού είναι ανεξάντλητη. Η φράση «γνώθι σαυτόν» αποδίδεται στον Χίλωνα αλλά και στον Πλάτωνα και σημαίνει «γνώρισε τον εαυτό σου». Η φράση αυτή είναι χαραγμένη στο μαντείο των Δελφών και την χρησιμοποιούσε τακτικά ο Σωκράτης.

Κατά τη διάρκεια του μεγαλώματός του ο άνθρωπος μαθαίνει να βλέπει και να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του μέσα από τα μάτια των άλλων, μαθαίνει ποιος είναι συσχετίζοντας το «εγώ» του με το πολιτισμικό «εμείς», το φύλο, τα γονεϊκά πρότυπα, την εμφάνιση, την κοινωνική του εικόνα, την εθνική του ταυτότητα, τη σχολική του επίδοση κ.ά. Ως άτομο αναζητεί ενεργητικά και κατόπιν επεξεργασίας τις πληροφορίες από τον κοινωνικό κόσμο έχοντας ως υπόβαθρο την ίδια τη σχηματοποιημένη επιθυμητή εικόνα του εαυτού του. Είναι όμως η εικόνα που έχει για τον εαυτό του πραγματική;

Ο Freud ανέφερε πως οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν πάντα γιατί νιώθουν όπως νιώθουν, παρόλο που έχουν εύλογες εξηγήσεις. Οι εύλογες εξηγήσεις υπαγορεύονται πολύ περισσότερο από κοινωνικούς κανόνες, τις κοινωνικές αναπαραστάσεις, τις συγκυριακές πιέσεις αλλά και τους διαπροσωπικούς κοινωνικούς στόχους παρά από τις πραγματικά ιδιωτικές και ιδιοσυγκρασιακές τους σκέψεις.

Αυτογνωσία είναι ένα ταξίδι που πρέπει ο κάθε άνθρωπος να το κάνει μονάχος του. Είναι ένα ταξίδι για να γνωρίσει τον εαυτό του καλύτερα, πέρα από ρόλους, μάσκες, ετικέτες, που άλλοι ή κι ο ίδιος έχει κολλήσει στον εαυτό του και πολλές φορές έχει γίνει ένα με αυτά. Αυτό το ταξίδι, μπορεί να γίνει σε οποιαδήποτε ηλικία και ξεκινά με παρατήρηση. Ουσιαστικά ο άνθρωπος πρέπει να γίνει παρατηρητής του εαυτού του. Ποιες είναι οι αντιδράσεις του σε διάφορες καταστάσεις, ποια είναι τα «θέλω» του, ποιες είναι οι δυνάμεις τους, ποιες οι αδυναμίες του, τι του αρέσει και τι όχι.

Η αυτογνωσία είναι το πρώτο βήμα για να δημιουργήσει ο άνθρωπος αυτό που θέλει. Όταν φτάσει στο σημείο να καταλάβει τον εαυτό του, τότε θα τον αποδεχθεί. Για να επιτευχθεί η αυτογνωσία χρειάζεται ειλικρίνεια και κουράγιο για να έρθει σε επαφή με τον εαυτό του και να έρθει πρόσωπο με πρόσωπο με την αλήθεια του. Πρέπει να είναι ρεαλιστής και να μην υπερεκτιμά τον εαυτό του, αλλά ούτε και να τον υποτιμά.
Ο σκοπός του ταξιδιού με προορισμό την αυτογνωσία είναι η βελτίωση της σχέσης με τον ίδιο του τον εαυτό αλλά και η βελτίωση των σχέσεών του με τους ανθρώπους γύρω του. Ταυτόχρονα, η βελτιωμένη σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του οδηγεί σε καλύτερη υγεία, ποιοτική ζωή, επιτυχία με ουσία και εσωτερική ικανοποίηση. Η αυτοεκτίμησή του και η αυτοπεποίθησή του αυξάνονται. Ο άνθρωπος απολαμβάνει την εσωτερική γαλήνη και την ηρεμία πνεύματος και ψυχής φτάνοντας στην ευτυχία.

Ξέρει πού πηγαίνει η ζωή του, πού βαδίζει, όταν εστιάζει την προσοχή του στο πώς νιώθει, στο πώς συμπεριφέρεται, στο πώς σκέφτεται και με ποιον τρόπο τα ερμηνεύει.
Η αυτογνωσία είναι μία μακρόχρονη διαδικασία, που απαιτεί υπομονή και επιμονή. Πρόκειται για μία συχνά επώδυνη διαδικασία, απαραίτητη όμως για την απελευθέρωση του ανθρώπου. Είναι το μέσο προς την απελευθέρωσή του από τα δεσμά του παρελθόντος και το κλειδί που του ανοίγει τον δρόμο προς την ευτυχία. Μέσα από την αυτογνωσία του δίνεται η δυνατότητα να γνωρίσει και να αγαπήσει τον εαυτό του και τους άλλους, να αποκτήσει σεβασμό τόσο για τον ίδιο όσο και για τους ανθρώπους γύρω του.

Μήπως ήρθε η ώρα να βγάλουμε την πανοπλία μας και να αφαιρέσουμε τις μάσκες; Μήπως ήρθε η ώρα να γνωρίσουμε ποιοι πραγματικά είμαστε εμείς; Ίσως έτσι βρεθούμε ένα βήμα πιο κοντά στην προσωπική μας ευτυχία και τον σκοπό της ζωής μας!

ΕΛΕΝΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ
Σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης και ζωής